درس دوازدهم :وقف(1)

هـمـه مـى دانـیم كه هر انسانى در هنگام صحبت كردن و یا خواندن عباراتى ناچار است براى نفس تازه كردن ، كلام خود را قطع و پس از تازه كردن نفس به صحبت یا خواندن خود ادامه دهد.این ایستادن و نفس تازه كردن را (وقف ) مى گویند.بـراى ایـنـكـه جـمله ما ناقص نباشد باید جاى مناسبى براى وقف كردن انتخاب كنیم . اگر جاى مناسبى براى وقف كردن انتخاب نكنیم بعضى وقتها معناى جمله عوض مى شود. براى اینكه خوب روشن شود كه چگونه وقف بیجا معناى كلمه را عوض مى كند، به این جمله توجه كنید.(بخشش لازم نیست اعدامش كنید)اگـر بـعد از كلمه (بخشش ) وقف كنیم معناى جمله چه مى شود؟ بله معناى آن این مى شود كه او را رهـا كـنـیـد بـرود. حال اگر بعد از كلمه (نیست ) وقف كنیم معناى آن چه مى شود؟ بله معناى آن مى شود كه او را بكشید.

در خـوانـدن قـرآن نـیـز باید جایى وقف كنیم كه معناى جمله تمام باشد؛ ولى از كجا بفهمیم كه جمله تمام شده است ؟

براى ما كه عربى نمى دانیم ، علامت هایى گذاشته اند تا بفهمیم كجا مى شود وقف كرد؛ ولى قبل از آشنایى با آن علامتها لازم است با شیوه هاى وقف كردن بر آخر كلمه ها آشنا شویم :

1ـ وقف بدون تغییر

اگـر حـرف آخر كلمه داراى علامت سكون (ـْ) یا صداى كشیده (ا ، اى ، وُ) باشد هیچ تغییرى در آن داده نمى شود و به همان صورت خوانده مى شود.مانند:

قـُمْ فـَاَنـْذِرْ ـ وَ رَبَّكَ فـَكـَبِّرْ ـ وَالضُّحـى ـ فَانْطَلَقا ـ وَادْخُلى جَنَّتى ـ اَفَعَصَیْتَ اَمْرى ـ وَ لا تُسْرِفُوا ـ اَلاّ تُقاتِلُوا

2ـ وقف ابدال

اگـر حـرف آخـر كـلمـه تـاء گـرد (‍ة ـ ة ) بـاشـد هـنـگـام وقـف بـه هـاء سـاكـن (‍ه ـ ه ) تبدیل مى شود.
اَقیمُوالصَّلوةَ به هنگام وقف مى شود اَقیمُوالصَّلوهْ

فِى الْحافِرَةِبه هنگام وقف مى شود فِى الْحافِرَهْ

وَقَعَتِ الْواقِعَةُبه هنگام وقف مى شود وَقَعَتِ الْواقِعَهْ

نَخْلٍ خاوِیَةٍ به هنگام وقف مى شود نَخْلٍ خاوِیَهْ

عَلَیْهِمْ مُؤْصَدَةٌ به هنگام وقف مى شود عَلَیْهِمْ مُؤْصَدَهْ

و اگـر حـرف آخـر كـلمـه داراى تـنـویـن فـتـحـه (ـً) بـاشـد تبدیل به صداى (ا) مى شود، مانند:
اَعْنابًا به هنگام وقف مى شوداَعْنابا

عِشاءًبه هنگام وقف مى شود عِشاءا

هُدًى به هنگام وقف مى شود هُدى

 وقف اسکان :اگـر حـرف آخـر كـلمـه داراى صـداى كـوتـاه (ـَ ـِ ـُ) و یـا تـنوین ( ـٍ ـٌ) باشد، هنگام وقف با علامت سكون خوانده مى شود. مانند:

هُدًى لِلْمُتَّقینَ به هنگام وقف مى شود هُدًى لِلْمُتَّقینْ

عاقِبَةُ الاُْمُورِ به هنگام وقف مى شود عاقِبَةُ الاُْمُورْ

اِیّاكَ نَسْتَعینُ به هنگام وقف مى شود اِیّاكَ نَسْتَعینْ

حَظٍّ عَظیمٍ به هنگام وقف مى شود حَظٍّ عَظیمْ

وَلَهُمْعَذابٌاَلیمٌبه هنگام وقف مى شودوَلَهُمْعَذابٌاَلیمْ